Değişmek Üzerine

Lucterius, asırlar önce şöyle demiş: Quod mutatur, dissolvitur, interit ergo. 

(Değişmek, dağılmak; yok olmaktır.)

 Küçükken en korktuğum şey birinin bana değişmişsin demesiydi. Ciddiyim; hiçbir şeyden tırsmayacak olan benim ödümün koptuğu tek şey değişmekti. Bundan öylesine nefret ederdim ki ne zaman birisi bana bunu söylese kendime değişmediğimle ilgili nutuklar atardım. Bir keresinde bir akrabamızın çocuğuyla oyun oynuyordum. Ben 10-11 yaşlarındayım, çocuk da 5-6 yaşlarında herhalde. Yaz ayıydı ve anaokuluna başlayacaktı sanırsam, ben de kendi kendime bir görev edinip ona alfabeyi öğretme kararı aldım. Şu an olsa, üstüne para verseler yine yapmam böyle bir saçmalığı. Neyse, birkaç gün sonrasında çocuğun annesi ile birlikte balkonda oturuyorduk. Bana bir anda durup “Sen değişmişsin.” Dedi. Ancak bunu bana o kadar ters bir biçimde, yani içten gülümseme ile söyledi ki ne diyeceğimi bilemedim. İnsanların bunu iyi bir şey olduğunu düşündüğünü, o ve annemin gülümsemesini gördüğümde fark ettim.

Gece vaktinde, yatağa uzandıktan sonra şöyle bir düşündüm bunu: Değişmenin nesi iyi olabilir? Gerçekten üzüldüğümü hatırlıyorum, hayır, o böyle düşündüğü için üzülmemiştim; cidden değişmiş olabileceğim için üzülmüştüm. Neden bunu dediğini de tarttım ve şu sonuç ortaya çıktı: kendimden yaşça hayli küçük birine iyi davranıyordum.
Bebeklerden her zaman tiksinen birisi oldum, tatlı falan değiller. Onları biz dünyaya zorla getirdiğimiz için tatlı olduklarını kendimize empoze ederek bu büyük günahı göz ardı etmeye ve kabullendirmeye çalışıyoruz. Çocuklar da genelde pek sevilesi değil, fikrim bekadır. Ancak o dönem o evde bir haftadan fazla kalacaktık ve benim “çocuklarla” iyi geçinmem gerekiyordu. Bu bir zorunluluktu, dönüp baktığımda bu görevi de sadece zaman öldürmek için edindiğimi anlayabiliyorum. Derdim hiçbir zaman kendime çocuk sevgisi aşılamak, kendimden yaşça küçük birileriyle oynayıp eğlenmek değildi. Velakin dışarıdan bakıldığında ben, bir çocuğa alfabeyi öğretmek için oldukça istekli gözüken bir çocuktum. Onunla iyi geçinen, sohbet eden, oyunlar oynayan ve eskisi gibi kendi köşesine geçip tiksinerek bakmayan bir çocuktum.

Kadın bunu söyledikten sonraki gün, çocuğa alfabe öğretmeyi bıraktım.

Ona iyi davrandığımı fark etmek, benim için öyle büyük bir yıkımdı ki o evde kaldığımız sonraki günler boyunca o çocuktan neredeyse nefret ettim. O dönem yazdığım bir yazıyı hatırlıyorum, sizler için dehşet verici cümlelerle dolu olmalı.

Bu nefrete benzer duygumun asıl kaynağı, çocuğun kendisi değildi; benim değişik davranmış olmamdı. Değişik davranmıştım, lügatimdeki benliğimin davranışlarının dışına çıkmıştım. Hangi devlet kendi yazdığı anayasanın dışına çıktığında iyi bir şey yapar? Belki istisnai birkaç durumda diyebilirsiniz fakat bazı şeylerin istisnası olamaz. Ben, istisnası olmayan bir bendi çiğnemiş, her şeyden öte benlik kavramıma ve öz saygıma ters bir şekilde hareket etmiştim.

O günden sonra sayısı bir elin parmağını geçmese de sevdiğim çocuklar, hatta bebekler oldu. Bunları değiştiğimin bir kanıtı olarak saymadım ancak aklımın konseyindeki hakim rolünü üstlenmiş olanın, bana her zaman kınayan bakışlarla baktığını biliyordum.

Şu ana kadar olan hayatımdaki en büyük dönüm noktasında, tüm konsey uzun bir süre boyunca dağılmış hale büründü. Hiç kimse beyin kıvrımlarımın üstüne kurulmuş masalara oturmaya kalkışmadı, kimse sesini çıkartmaya yanaşmadı. Hepsi, benimle beraber bitiş noktasına kadar gidecek olan ebedi bir ağlayış ahvaline büründü. İlk defa bazı duyguların yıllardır hapis olduğu o duvarları kırıp onları müsrif ettiler. Bu, lügatımın yakılıp kül edildiği ve yeni çevirmenlerle yapılacak olan sözlüğün oluşturulmaya başlandığı zaman dilimiydi. O çevirmenler, “değişmek” sözcüğüne gelince duraksadılar. Hazırlayabildiğim en eski parçalardan bu yana özenle oluşturulan ve şu anda kül olan anayasamda değişmek, sahipleri anca bedbaht olan ne kötü şeydi! Oysa yeni tanım, bu sözcüğü kabul edilebilir gördü çünkü o dönem bizzat geçmiş tanımı yaşamaktaydım. Ancak daha sonrasında, gelinip göründü ki değişmek; iki türlüsünün de gerektiğinde kabul edilebilir ancak birinin, istisnaları haricinde kötü olmaya devam eden bir durum olarak yazıldı. Düzenim, düşüncem, hissim, öyle ki yüzüm dahi ruhumun lügatındaki yeni tanımlarla değişmek zorunda kalmıştı.

Bu iç devrimden sonra, henüz birkaç ay yeni olmasına rağmen arkamda bıraktığım o yaz ayımın bana ne kadar uzak olduğunu fark ettim. İlkokuldaki benin, ortaokuldaki benin benden ne kadar farklı olduğunu. 15 yılı birbirine bağlı tutabildiğim halde birkaç aylık kopukla beraber artık yaşımın sıfırlandığını gördüm. Ortaokuldan bir arkadaş bana 1 yıl arayla bir şeyler yazdı; ilk yazdığındaki ben belki onun tanıdığıydı da ikinci yazdığındaki ben, ortaokuldaki benin bile tanımadığı bir bendi.

Ben, Yağmur’u yok ettim.

Evler, çevreler, hareketler, davranışlar, şehirler değişti de değişmez olacak değişti. Ben değiştim ve kendimi yok ettim. Karşılığında mecburi bir ben yaratmak zorundaydım. Tanrılığa böyle kalkıştım, bu da büyük bir devrimdi.

Değişimin iyi olduğunu düşündüğüm halde neden değişmek istemediğimi şu an görebiliyorum. Çünkü değişmek, Lucterius’un dediği gibi yok olmaktı. Ancak cümlenin eksikliği şudur: her yok oluşum, bir var oluş gerektirir.

Telefonumun notlar bölümüne yazdığım bu yazıyı tek tek buraya yazmadığım müddetçe böyle; alıntılanmış, bir yerden çalmışım gibi duruyor ve bu hayli sinirimi bozuyor. Her neyse, beceriksiz cümlelerimin göze çarpışıyla yazarının ben olduğu anlaşılan bu metin yalnızca benim telefonumdan bir alıntı. 24 Ekim akşamında yazmıştım, biraz geç paylaşıyorum.

Saf Hayal

 Görmüyor musun gafur, ürkek halimi? Sana bakarken parlamıyor mu gözlerim? Ben bir yalancıydım da durulmadım mı karşında? Titreyen kirpiklerim ekseriya gizlendi sana, ne için bilirim... Yüreğimden geçen iki nakış, ikisi de dehşetli: biri seni, biri beni hedef alıyor. Hangisi daha vahim, sen söyle ne olur! Ne için beni böyle eza, pek de gülünç bir halde bırakıyorsun? Belki bir suali, belki bir yanıtı, hoş bir sohbeti ve bakışmayı bana nasıl diletebiliyorsun? Ne vakit oflasam adın takılıyor dilime, büyük bir iç çekişle inliyorum senin için. Saçma fallara, kartlara dahi alet ettim seni, ne yaptırıyorsun bana? Hiçbir biçimde sana hitap etmiyorum ki sonrasında güzelliklerimi serebilirim diye...

Yazarken anlıyorum, nakışlardan biri düğüm olmakta imiş... Oysa senin olmadığın anlarda o iplikleri sökmek üzereydim! Şimdi, ne kadar hazin bir şekilde kalbim atmakta ve parmaklarım mavi ateşin dalkavukluğuyla titremekte, bilmiyorsun. Bu cahil kalmışlığın, bana derinden bir azap çektirmek üzeredir ki işte tüm benliğim asıl bundan korkar. Tam seninle ilgili tüm hayallerimin yalnız bir hevesten ibaret olduğunu, ettirdiğim duaların hayırlısıyla geri çevrilip kabul edilmediğini, dile getireceğim hiçbir şeyimin olmadığını düşünmüştüm ki bir kırbaç misali indin gözlerimin önüne. Mütemadiyen sıcağa yakın bir ılıklıkta olan ve paltomu çıkarmamı sağlayan ellerim, bir anda feci buz kesti. Geleceksin diye savsakça yürüyor, etrafımda değilken unutabildiğim atışlı kalbimi hissediyorum... Kırılmakta tırnaklarım ve ateşle titremekte vücudum; seni görüp bunları söylememek mi yoksa seni görmeyip bunları yazmaktan mı, bilemem. 

Bildiğin üzere ben inci değilim, ikinci konuşmamızda bunu itiraf etmiştim. Orada sana açık davrandığımı düşünürken ne hissettiğini yazdıklarını sorduğumda bana olan bakışından anlamış, daha doğrusu anladığımı sanmıştım. Merak ettim, merakım bana şu cümleyi kurdurdu: belki de inci için bunca zaman sana kabuk örmüşümdür. Ve işte bu, beni şehvetengiz dehşetlere düşürüp ıstıraplara boğandır.

Yazıktır ki şimdi düşünürüm, daha önce yaptığım gibi bir hiçe yazsaydım bunları daha iyi ederdim diye. 

Özür.

 Kendimden çok, çok özür diliyorum. 

Hayatın boyunca kaç özür diledin, diye soracak olursanız herhalde tek elimin parmaklarıyla sayıyı gösterebilirim size. Çünkü özür dilemek benim için hiçbir zaman erdem niteliğinde olmadı. Özür dilemek için bir kabahat işlenmeli ve bir kabahat eğer sonrasında özür gerektiriyorsa erdem niteliği taşıyamaz. Şu an niye özür diliyorum peki? Çünkü ben işleyeceğim bu kabahatte özre dair bir nitelik ve özürden de öte bir erdem görüyorum: atlatmanın erdemi. Bir şeyleri, kendinden bir şeyleri aşmanın getirisi. 

Yine de bu, 25 Mart 2023 tarihinde telefon dosyalarına yazı yazmak için giren Yağmur'dan özür dilemeyeceğim anlamına gelmiyor. Ona şu an ulaşabilsem yapacağım tek şey sıkıca sarılmak olurdu çünkü buna ihtiyacı vardı. Okuyan vatandaşlar yanlış anlamayın. Onun sarılmaya ihtiyacı yoktu, benim tarafımdan sarılmasına ihtiyacı vardı. 

Belki bu bloğa geçirmişimdir bu yazıyı, hiç bilmiyorum ama şu anda geçireceğim. 3 yıldır yazmakta olduğum ve şu anki hayatımın en mühim dönemlerinde bana eşlik eden yegane hikayeme ekleyeceğim bir yazıdır çünkü bu. Hepsini değil, hepsini değil çünkü o karakter ben değilim. Ancak o karakter, benden çokça şey içeriyor ve bendekini bizzat alma şerefine nail ediyorum onu. 

İstemiyorum. Düşünmek istemiyorum. Olmuyor işte. Düşünmeden yaşayamıyorum ve ben belki de yaşamak istemiyorum. Bilmiyorum, hiçbir şey bilmiyorum. Bilmek de istemiyorum. Ne istediğimi de bilmiyorum. Mutlu muyum diye düşünürsem mutsuz oluyor muyum? Ben ne zaman mutluyum, mutlu olurum bilmiyorum.
Her şey saçma geliyor. Müzikler, resimler, yemekler, diğer zevkler ve diğer şeyler. Hepsi absürt bir komedi oyununun parçalatırmış gibi ve ben bu oyunu ne oynamak ne de izlemek istiyorum. Kaçıp salonu terk etmek istiyorum.
Belki uyumak, hiç kalkmamak istiyorum fakat bir yatakta değil. Bir yere yatarak değil. Boşlukta, öylece süzülürken gözlerim kapansın istiyorum.
Canım yanıyor ve ben canımın neyden oluşup neye ne tepki verdiğini bilmiyorum.
Problem ne çözemiyorum.
Hissettiğim şeyleri anlamıyorum. Anlasam ne yazar? Kimseye bunu aktaramıyorum, aktarsam da umurlarında değilim.
Yoruldum mu, doldum mu bilmiyorum. Tek bildiğim sonsuz bir boşlukta süzülmek istediğim yüzyıllar boyu.

25 Mart 2023

Hasbihal 2

 Konuşmak, en hakiki uğraşlardan biri nihayetinde. Ben kalkıp kendime, çileden sökülmüş cübbeme, çilemi de benle yaratan yaratıcıma ayıracağım vakti kalkıp sana kelime saymakla harcıyorum. Bilirim, yalnızca harcarım bir dünyalığa yakışır biçimde. Bir gün benimle beraber, bana kendini harcamaya hazır birisi gelir ise ona en kıymetliler ve giriftler kalacaktır. Her zaman için düşüncemdir ki; yolun kendisi, yolun sonundan mühimdir. Senin yoldayken göreceklerin ise yolun sonundaki sendendir. 

Aklımın dolu olduğunu söyleyince bir silaha benzetiyorsun, benim bugüne kadar hiç düşlemediğim bir çağrışım. Mermilerle dolu bir silah. Silahı boşaltmaktan söz ediyorsun kelime oyunu yapıp komik olduğunu sanarak. Benim sana atacağım bir mermiyle çirkinliği yeni fark edeceksin, yapmam ne yazık ki. O mermilerin nasıl dolduğu pek ala önemlidir de nasıl boşaldığı değildir. Ben silahı bir kişiye de doğrulturum, etrafa rastgele de saçarım. Ancak o silah hep bana doğrulmuştur. Hani, aile içi evlilik gibi düşün. Bizdekini bizden olana verelim, hesabı. Ne zararlı, ne kötü olduğunu görme. 

Su içiyordum, buzluktan yeni çıkarmıştım. Buz gibi suyu tam kafama dikmişken boğazımdan sekti geldi geri. Nefes çekmem gereken bir borudan, su çekmişim. Şişeyi uzaklaştırayım derken ön dişime çarptı, eh, uzaklaştırdım mı uzaklaştırdım. Bir öksürüktür, durmuyor. İçeride uyumakta olan babam kalktı geldi uykusundan. Öyle bir öksürmüşüm ki bir damla su yanlış yere gitti diye, rüya gören adam uyandı. 

Bazen benim suyum da yanlış yere kaçtı da öksüremediğimden kimse uyanamadı mı diye düşünüyorum. 

An.

 İnsan, ''ins'' ve ''an''dan oluşurç İns, cin kelimesiyle iç içe geçmiş ve insan topluluğu demek iken an, hiçbir filozof ve dinin açıklayamayacağı ''şimdi'' anlamına gelir. İnsan kelimesinde şimdi geçerken, hangi insan gerçekten şimdide yaşar? Benim beş yıl sonrasını düşünmeden hareket ettiğim, yanlıştır velakin beş saniye sonrası öleceğimi düşünmeden hareket ettiğim de yanlıştır. Benim bir şey düşünmediğim yanlıştır. Burada mühim olan, ben bedenimi bırakmaya razı halde her kapıdan içeriye girmişken sizin hazır olup olmadığınızdır. Bedeni bırakmaya hazır mısınız?
Ben hazır olduğumu söylerim.

Eğer bir yaratıcı varsa yaratılan olarak bana düşen, onu anlamak ve sonrasında boyun eğmek değil midir? Şayet beni yaratan, bana kendisini anlama arzusunu bahşettiyse onu anlama kudretini de lütfetmez mi?

Benim de yapmam gereken bazı şeyler var.

Hani Dostoyevski diyor ya: Çok tuhaftı, ruhum paramparça olmuştu fakat ağlayamadım. Ben, aylardır ağlayamıyorum. Ancak Pessoa'nın dediği gibi kaçtığım tüm savaşların yaraları üstümde. Ben, maskemle müşterek olup tıynetimi bin parçaya böldüm. Oynadığım adamı mı ağlattım sahnede yoksa ona sığınarak kendimi ağlamaya mı zorladım? Veyahut daha fenası, onun ardına saklandığım için kendiliğinden mi aktı yaşlarım? 

Bakan her göze görmek, nasip olmuyor tabi...

Bu arada kardeşim, özür dilerim. Artık alıştım yokluğuna. Buna özür dilemek gereksiz mi olur? En büyük ikram, yokluktu yani... Teşekkür ederim. 

Buraya karşı daha mı salaş olsam artık, ne?

 Hayatı romantikleştirmekten bahsetmeliyiz, romantize etmekten değil. 

Hayat, ne zaman romantikleşecek? 

Bu hırslı bir çabayla, kara bir umutla olacak iş değil. Sevmekten geçer yolu, hayatı sevmekten. Bir şekilde sevmeli insan ki yaşasın... Ben başardım, umarım bunu okuduğunu bildiklerim de başarır. 

O zaman, ne zaman romantikleşiyor bu hayat? 

Bitiş.

Bazen insanlar, bir şey(ler)in bittiğini anlamazlar. Çoktan ellerinden kayıp gitmiştir o şey, bunu anlamazlar veya anlamak istemezler. O şeyin ellerinde olduğunu inatla savunurlar parmakları sıkıca kenetliyken. Oysa açıp baksalar, koca bir boşluk olduğunu fark edeceklerdir avuçlarında. Bazen de biten şey hiç başlamamış bir şeydir. Belki de sadece o parlaklara değdiğini hissettirdiği için başlamış saymıştır söz konusu canlılar. Daha da çirkinleşeceksek, o parlaklara değiyor gibi olduğundan başlamış hissiyatı vermiştir. Yine de burada kabullenilmesi gereken hadise, her ne ise olan o şeyin bitmiş olduğudur. Süresi bu kadardır; kimisine bir gün, kimisine bir ay, kimisine bir ömür. Hatta insanlar o kadar gariptir ki olayın asıl şahsı bitti derken dahi yan karakterler bitmediğini diretir. Ölen birisini düşünün, artık o ''Bitti.'' demiştir (bir şeyler ona bitti dedirtmiştir). Ancak onu çok seven bir insan, bunu kabullenmez. O hatıralarda, fotoğraflarda, arkadaşlar arasında dönen mazi sohbetlerinde, saygısızca evinde kendisi için yenilip konuşulan yemeklerde, sevdiği ve kendisini hatırlatacak herhangi bir cisim görüldüğünde, kısacası hayatın herhangi bir ''an''ında yaşamaya devam eder. Bunu iyi bir şey olarak düşünebilirsiniz fakat bir insanın ölememesi, ölmesinden daha korkunçtur. Bir anının, bir hissiyatın, bir çürüğün giderilememesi gibi. Yaşamayı kimimiz şekerlerle, kimimiz çöplerle eş görür. Burada konumuz bu olmadığından mütevellit hemen kesiyorum böyle konuşmayı. 

Bir şeylerin başladığını kabul etmek pek ala güç olabilir, doğum gibi. Yaşamın başlaması, bilincin başlaması, savaşın başlaması, sevginin başlaması, nefretin başlaması... Başlangıç olduğunu kabul ettikten sonra bitişin olduğunu kabul etmek düşer. Yaşamın bitmesi, bilincin yok olması, savaşın bitmesi, sevginin ve nefretin bitmesi gibi. Bunlar basit örnekler, ancak alt metinleri aynı: başlangıcı da, bitişi de kabul etmektir ortadaki. Başlangıçtan önce bir şeylerin bitişi yaşanmış olabilir lakin bitişten sonra aynı maddede başlangıçtan söz edilemez. Ayşegül'ün de dediği gibi: Her bitiş, bir bitiştir. 

Kabul etmek, etmemeye bilakis sizi öldürmez... 

Günlüğümden de bir not olarak, ben, şöyle söylüyorum: Bazı şeyler biter. Bazı şeyler başlamadan biter. Bazı şeyler başladığı gibi sessizce biter ve gider. Ben, giden olurum. Belki bir gün biten.