Bir Adam Yaratmak

Sen nasıl bir oyunsun? Oyun musun veyahut, onu sorayım önce?  

Geçen sene 22 Ocak'ta bir arkadaşım ile beraber çok sevdiğim bir hocamızın önerisiyle gittim bu oyuna. Öyle internetten bakarken ölümle alakalı olduğunu okudum, dedim ''Neymiş ya bu?''. Ne değilmiş ki... 

Oyuna bilet almadığımızdan, çat kapı gittiğimizden mütevellit izleyemeyeceğimizi düşünüyorduk. Tam bu esnada bir abla elinde fazladan bilet olduğunu söyleyip bize verdi de öyle izleyebildik. Oyunu izlerken, tam 1 buçuk saat boyunca nefesimi tuttum diyebilirim. O kadar beklemediğim, o kadar gözlerimi dolduracak yerlerden vurdu ki beni. Dışarı kendimizi attığımızda ben hala etkisindeydim oyunun. Farkında olmasam da aylarca sürmüş o etki. 

Geldik ekim ayına, tekrar gelmiş Bir Adam Yaratmak. Yine gittim tabii ki. Ancak bu sefer ''Bir oyun izliyorum'' diyerek değil, ''Hüsrev'i izliyorum'' diyerek gittim. İkinci seferimde dikkat ettiğim şey oyundan daha çok benim bu oyunu neden bu kadar benimseyip sevdiğim oldu. Nitekim soruma cevap bulmam çok zor değildi, Hüsrev'i kendime benzetiyordum. Yapmamam gereken derecede, belki yersiz olacağını bildiğim halde bu benzerlikten kendimi bir türlü alıkoyamadım. 

Ardından yaklaşık bir ay kadar önce, 12 Ocak'ta tekrardan geldi sahnelere. ''İşte.'' dedim, ''Kendimi seyreylemeye gidiyorum.''. 

Üçüncü gidişim olan bu seferde artık bir oyun değildi benim gözümde Bir Adam Yaratmak, bir haykırıştı. Neye, kime, niçin ve nasıl haykırdığı bakana çok belli gözüken bir haykırış. Hüsrev'in zaman zaman susturmaya çalıştığı o çığlıklar, o yalvarmalar o kadar yaktı ki içimi. Gözümün önünden ne günlerim, ne günlüklerim, ne yazılarım aktı da bir ben seyrettim onları. 

Diğer karakterler bile gözüme yabancı gelmiyordu artık. Kendi kendime kur yaptığımı bile düşündüm fakat hayır, öyleydi. Gerçekten mana bulamadım oyunlara dolmuşken bir oyuna bu kadar bağlanmama. Daha doğrusu bir oyunun bu kadar dolu oluşuna, bu kadar şeyi anlatmasına. Hüsrev'in beni en çok yakaladığı iki nokta vardı: annesine olan sitemi ve uşağı Osman ile olan konuşması. Ah o konuşma... Şans benden yanaydı herhalde, o kısmı tirat olarak sahneye çıkıp oynama şansı yakaladım... Senin de kendini izlemeni herkesten çok isterdim oysa.

Sordum sonra; ah Hüsrev, sen kimsin? Bir adam mısın, bir yazar mısın, bir deli misin, bir dâhi misin veya bir ayna mısın? Bana göre hepsi lâkin asıl beni bana izletensin. İlk gidişte bir oyun, ikinci gidişte bir adam ve üçüncü gidişte beni gördüm. Ne kadar korkunçtu bu. Daha doğrusu ne kadar ironik; yazdığını yaşayan bir adamı seyrettiğimiz oyunda, izlediğini kendisi gören bir seyirci. 

Ağlamak, gülmek, yazmak ve yaşamak. Bunların hepsini benim gözümden nasıl tasvir eder de git gide delirir diye düşünüyorum. Bir şeyleri tasvir etmek, düşünmek delirtiyor mu insanı? Bazı anlamsız şeylere bir anlam yüklemek, bazen bir ağaç, bazen bir hayvan ve belki bir insan, insanı delirtir mi? Her şey manasız, manaları yükleyenler bile; onlar da delirir mi bir anlam yüklediklerinden?

Bir piyes yazıyorsun ve oynuyorsun. Bir çocuk tasvir ediyorsun, ona bir isim, bir kişilik veriyorsun. Yetmiyor, kader çiziyorsun. Çocuk deliriyor, öldürüyor, ölüyor. Ardından sen başlıyorsun oyuncu olmadığın halde bunları oynamaya. Allah misali. Ne yazdıysan yaşanıyor. 

Bir bakmışsın öldürmüşsün. Bir bakmışsın delirmişsin lâkin ölmemişsin. Sahnede nasıl ölür insan? Belki o ağacı kesmeselerdi diyorlar ya, ne boş. O ağaçtı senin acıyla beslenmeni sağlayan. O ağaçtı seni büyüten, yaşatan. Seni yaşatan, yaşamdan nasıl ayırsın yaşamıyor olsa da? 

Tek dostun, yoldaşın Mansur'a dönüp diyorsun ki: ''Âlemden gizli tek bir sırrım kaldı: içimdeki kıyamet! Kimse bir şey bilmiyor. Bakma kıvranışlarıma, bakma ağzımın dikişlerinden sızan hırıltılara. Bakma beni çıldırıyor sanmalarına! Bilmiyorlar, söyleyemiyorum. İstesem de söyleyemem, söylesem de anlaşılmaz.''. 

Âlemler yabancı, seni görmeyen insanlarla dolu etraf. Yazdıklarını yazı, söylediklerini söz zannedenlerle; kelimelerde gizlenmiş benliğini saymayanlarla dolu çevre. Senin haykırışlarını kelimelerle sınırlandırıp içindeki kıyameti duymayanların terkipleri onları terk etmiş, insan eşyalarının insandan daha fazla yaşadığı bir dünya bu. Azap çekenin kalabalıkları suçladığı aciz gezegen. 

Haykırıyorsun o ışıklarla dolu sahnede: ''Ben yok olamam.'' 

''Her şey olurum, yok olamam. Parça parça doğranabilirim. Nokta nokta lekelere dönüşebilirim. Tütün gibi kurutulur, bir çubuğa doldurulur, içilir, havaya savrulabilirim fakat yok olamam. Madem ki bu kadar korkuyorum yok olamam... Razı değilim Allah'ım! Yok olmaya, var olmamaya, gelmemiş olmaya razı değilim!.. Ağlarım, tepinirim, çatlarım, çıldırırım, ölürüm fakat yok olamam. Razıyım bir nokta olayım fakat o noktaya bütün kâinat, bütün mevcudiyetiyle dolsun! Ben yok olamam...'' 

Ölmenin yok olmak sayıldığı bir dünyada yok olamayacağımız çok belli be Hüsrev. 

Düşün, düşün ölümü ki yok olmayalım. Bırak bilmesinler, tek sırrın kıyametin olsun ve sen kıyametini yaz. Yaz ki bir adam yarat. Bırak seni hırıldıyor, çıldırıyor zannetsinler kendilerini aklı selim sanmaları gibi. 

Hüsrev, senin en çok şu sözünü benzetirim kendime; ''Ne de kolay ağlıyorsunuz! Siz bir takım insanlar, ne de kolay ağlıyorsunuz! Gözyaşlarınız olmasaydı neyle müdafaa edecektiniz kendinizi? Bir takım insanlar da var ki, ağlamıyorlar. Ağlamak onlara güç geliyor. Bir incir dalına asılmaktan daha zor...''. 

Ağlamak bu kadar güç gelmeseydi ben, ben olur muydum hiç? Bu yazılarım, bu terkibim var olabilir miydi ruhum gözyaşlarımla akacak kadar küçük olsaydı? Belki bir gün bir adam yaratmaya kalkışırım ben de. Allah misali. Kim bilir... 

Not: Fotoğraf bahsettiğim 3. gidişimde şahsım tarafından çekilmiştir. Fotoğrafta gözüken sahne ilk perdenin 20. dakika civarlarından Hüsrev ile Selma'nın konuşma sahnesi. 

Oyun bittikten sonra kulise gittiğimizi de anlatasım geldi... Fotoğrafta gördüğünüz Hüsrev'i canlandıran kişi Aykan Yılmaz. Kendisine ilk seyredişimden beri duyduğum hayranlık, onunla tanışmama mani olacaktı az daha. Bacaklarımın titreyişini ve oyunu üçüncü sefer seyretmemişim gibi darmadağın olmuş halimi umursamadan perdeler sahneye çekildiği gibi koşturdum kulis kapısına. Hoş, Aykan Abi çıkana kadar tüm oyunculara da bir baş selamı verdim. Biraz daha odada kalsaydı ''Ee, nerede bu adam Osman?'' diye bağıracaktım. 

Selamlaştık, sarıldık. İlk izleyişimde beni çok etkileyen ''Ben Allah mıyım?'' bağırışını son iki seferde neden yapmadıklarını sordum. Aldığım cevap sizin de tahmin edebileceğiniz gibi pek âlâ... Fotoğraf çekinmemiz de ânın artısı oldu. Bir gün o kulis kapılarından benim de çıkmam, sahnede haykırmam dileğiyle.